(Działanie i rola insuliny – patrz też: Cukrzyca typu 1, Objawy, Trzustka)

To hormon wytwarzany przez komórki beta znajdujące się w wyspach Langerhansa trzustki.

Insulinazostała odkryta w 1922 r. przez Kanadyjczyków: Fredericka Bantinga i jego asystenta Charlesa Besta. Rok później to „przełomowe” odkrycie zostało uhonorowane Nagrodą Nobla. Przez ponad 60 lat stosowano insuliny zwierzęce: najpierw wołowe, później wieprzowe. W 1973 roku stworzono preparaty insuliny monokomponentnej – wysoko oczyszczonej. W latach 80-tych wyprodukowano pierwszą insulinę ludzką i rozpoczęto jej produkcję na szeroką skalę.

W jaki sposób?

Dzięki nauce, jaką jest inżynieria genetyczna. Wykorzystując kolonie bakterii lub grzybów, wstrzykuje się im wyizolowany ludzki gen odpowiedzialny za produkcję insuliny. Wytworzona insulina zostaje poddana oczyszczeniu i stosowana jest w leczeniu pacjentów z cukrzycą.

Dociekliwość naukowców doprowadziła do „ulepszenia” insuliny ludzkiej i pod koniec lat 90–tych wprowadzono do leczenia cukrzycy pochodne ludzkiej insuliny, czyli analogi. Po dokonaniu zmian w strukturze cząsteczki insuliny ludzkiej uzyskano korzystne dla insulinoterapii zmiany w szybkości  i czasie działania.

Jak wydzielana jest insulina u zdrowego człowieka?

Nasz organizm wydziela ją w dwóch „rytmach”: jako wydzielanie podstawowe (całą dobę) związane z podstawowymi przemianami metabolicznymi
w komórkach oraz jako wydzielanie posiłkowe związane z przyswajaniem spożywanych posiłków.

Insulinoterapia

Podając insulinę, próbujemy odtworzyć fizjologiczną pracę trzustki. Wykorzystujemy do tego insuliny o różnym czasie i profilu działania. Insuliny ludzkie: długo działające, o przedłużonym czasie działania, krótko działające i analogi insulin ludzkich: długo- i szybkodziałające. W leczeniu stosowane są również mieszanki insulinowe (długo działające z krótko działającymi) zarówno insulin ludzkich, jak i  insulin analogowych. Z użyciem wymienionych insulin odtwarzane jest wydzielanie podstawowe i wydzielanie posiłkowe.

W modelu tzw. funkcjonalnej insulinoterapii: insulina o długim lub przedłużonym czasie działania podawana jest 1-2 razy na dobę, insuliny o krótkim lub szybkim czasie działania podawane są kilka razy dziennie, w zależności od ilości spożywanych posiłków i dokonywanych korekt podwyższonego poziomu cukru we krwi. Czas i ilość podawanej insuliny uwzględnia: codzienny, indywidualny tryb życia, czas, ilość i jakość spożywanych posiłków, aktywność fizyczną, indywidualną insulino wrażliwość. W modelu tradycyjnej, tzw. konwencjonalnej insulinoterapii korzysta się z mieszanek insulin ludzkich lub analogowych wstrzykiwanych 2 razy na dobę przed śniadaniem i przed kolacją. W miarę potrzeby intensyfikuje się tę insulinoterapię dodatkowym wstrzyknięciem insuliny krótko działającej lub szybko działającego analogu przed posiłkiem obiadowym.

Insulina podawana jest podskórnie przy pomocy specjalnych wstrzykiwaczy, tzw. penów. Jeszcze do niedawna wszystkie peny dozowały insulinę z dokładnością 1 jednostki. Obecnie niektóre firmy produkują peny dozujące insulinę z dokładnością 0,5 jednostki, co jest szczególnie ważne u młodszych pacjentów.

Najnowszym, dającym możliwość najlepszego naśladowania fizjologicznego wydzielania insuliny jest podawanie jej przy pomocy osobiste pompy insulinowej, jako tzw. ciagły podskórny wlew insuliny. W pompie stosuje się szybkodziałający analog ludzkiej insuliny zaprogramowany odpowiednio jako wlew podstawowy, tzw. baza i wlew posiłkowy, tzw. bolusy. Podawanie bolusów posiłkowych - prostych, przedłużonych, złożonych - daje bardzo dobrą możliwość uwzględniania metabolizmu zarówno węglowodanów, jak i białek, i tłuszczów. Podając insulinę przy pomocy osobistej pompy insulinowej, likwidujemy wielokrotne w ciągu doby zastrzyki na rzecz jednego wkłucia raz na 3 dni. Miejsca podawania insuliny są takie same przy iniekcjach, jak i przy pompie insulinowej - ramię, brzuch, udo, pośladek. Zastrzyki czasami podawane są pod łopatkę.