Chcąc dobrze poznać i zrozumieć objawy niedoboru i całkowitego braku insuliny - a tak dzieje się w cukrzycy typu 1 - trzeba wiedzieć, jak działa insulina. Wiemy już, że obniża poziom cukru we krwi.

Ale w jaki sposób?

Otóż łącząc się z odpowiednimi receptorami w błonie komórkowej, "wprowadza" cukier (glukozę) z krwi do komórek naszego organizmu.

W jakim celu?

W komórce w procesie spalania glukozy powstaje energia potrzebna nam do życia. W sytuacji gdy uszkodzone komórki beta nie produkują insuliny, glukoza nie może "wejść" do komórki i pozostaje we krwi, powodując hiperglikemię. Wzrastający poziom cukru we krwi przekracza tzw. próg nerkowy i przedostaje się do moczu.

Tutaj istotne jest wyjaśnienie, że u osoby zdrowej cukru w moczu nie ma, a próg nerkowy to taka wartość poziomu cukru we krwi, powyżej której cukier przedostaje się do moczu. Wartość ta jest indywidualna i oscyluje w granicach 160 - 180 - 200mg%.

Przedostający się do moczu cukier "ciągnie" za sobą wodę (bowiem cukier rozpuszcza się w wodzie) i pierwszym objawem jest poliuria, czyli częste oddawanie moczu.

Ten objaw wywołuje następny, a mianowicie wzmożone pragnienie, czyli polidypsję. Osoby zaczynają wypijać bardzo duże ilości płynów, a mimo to pragnienie nie ustaje. A jeśli są to płyny słodkie, to rozpoczyna się "błędne koło".

Kolejny bardzo widoczny objaw cukrzycy typu 1 to utrata masy ciała.

Dlaczego? Wyjaśnijmy to!

Przedostająca się do komórki (dzięki insulinie) glukoza ulega w obecności tlenu spalaniu i powstaje: dwutlenek węgla, woda i energia. Jest to reakcja chemiczna, w której nie powstaje żaden produkt uboczny, bowiem dwutlenek węgla wydychamy, wodę wydalamy poprzez nerki lub pot, a energię wykorzystujemy do wszelkiej aktywności. Mówimy więc, że glukoza jest głównym, idealnym źródłem energii.

W sytuacji kiedy nie ma w komórce glukozy i nie może być źródłem energii, rozpoczyna się spalanie zapasowego źródła energii, jakim jest tłuszcz. Jeśli proces ten trwa przez dłuższy czas, to następstwem jest chudnięcie.

I znów objaw utraty masy ciała pociąga za sobą następny problem!

Produktem ubocznym spalania tłuszczów jest aceton. Aceton jest substancją kwaśną. Jeśli powstaje w niewielkich ilościach, metabolizowany jest w wątrobie. Natomiast jeśli powstaje w dużych ilościach i przez długi czas, dochodzi do stopniowego "zakwaszania" organizmu, aż do stanu kwasicy ketonowej. Stan ten jest niebezpieczny dla zdrowia i życia.

Konsekwencją tych zaburzeń metabolicznych jest osłabienie, uczucie zmęczenia, bóle mięśni, nóg, niechęć do aktywności fizycznej, nudności, wymioty, spadek odporności organizmu, aż do ciężkiej kwasicy metabolicznej.

Badaniami laboratoryjnymi stwierdza się:  we krwi -wysoki poziom cukru, czyli hiperglikemię, w moczu - obecność cukru i wkrótce również obecność acetonu.